Niemcza

Współrzędne: 50°43'N 16°50'E / 50.717, 16.833

Niemcza Herb Niemczy Flaga Niemczy Województwo dolnośląskie Powiat dzierżoniowski Gmina
• rodzaj Niemcza
miejsko-wiejska Prawa miejskie ok. 1282 Burmistrz Grzegorz Kosowski Powierzchnia 19,81 km² Położenie (punkt) 50° 43' N
16° 50' E Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
3 110[1]
15,6 os./km² Strefa numeracyjna
74 Kod pocztowy 58-230 Tablice rejestracyjne DDZ Położenie na mapie Polski

Niemcza TERC10
(TERYT) 5020102074 Miasta partnerskie Gladenbach
Letohrad
Monteux Urząd miejski Rynek 10 58-230 Niemcza
tel. 74 837-62-65; faks 74 837-62-80 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Strona internetowa miasta

Niemcza (niem. Nimptsch) - miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Niemcza. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego, nad rzeką Ślęzą, na obszarze Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich.

Nazwa miasta wywodzi się prawdopodobnie od starosłowiańskiego znaczenia słowa Niemiec, które to oznaczało obcą osobę w grodzie. Według legendy Niemcza została odbudowana przez Niemców – osoby spoza grodu.[2]

Wg danych z 31 grudnia 2008 miasto liczy 3 110 (722. lokata w kraju)[1].

Spis treści

• 1 Historia[2]
• 2 Zabytki[2][5]
• 3 Transport
• 4 Rozrywka[6]
• 5 Przypisy
• 6 Linki zewnętrzne

Historia[2]

Niemcza uzyskała prawa miejskie w 1282 r. z rąk Henryka IV Probusa (jest to data oficjalna, prawdopodobnie Niemcza posiadała prawa miejskie już wcześniej).

Obecnie ośrodek usługowy regionu turystycznego. Niewielkie zakłady przemysłu maszynowego, odzieżowego, drzewnego, dziewiarskiego i spożywczego.

• 990 r. – zdobycie przez Mieszka I Niemczy wraz ze Śląskiem kosztem państwa czeskiego. Kronikarz czeski Mnich Sazawski napisał wtedy: "Nemci perdita est", tj. Niemcza została stracona.
• 1017 r. – Niemcza zasłynęła w Europie zwycięską bitwą, kiedy to za panowania Bolesława Chrobrego odparto najazd zbrojny cesarza niemieckiego Henryka II wraz z oddziałami czeskimi i luteckimi. Bardzo szczegółowo fakt ten opisał niemiecki kronikarz Thietmar.
• 1155 r. – Papież Hadrian IV wymienia Niemczę jako jeden z grodów kasztelańskich należących do Biskupstwa Wrocławskiego.
• 1213-1216 r. – na zamku w Niemczy przebywa Jadwiga, księżniczka pochodząca ze starego arystokratycznego rodu Andechs-Meran, żona Henryka Brodatego i matka Henryka Pobożnego, późniejsza święta, patronka Śląska, fundatorka kościołów w Niemczy. Zamek ten do czasów przedwojennych znany był jako Zamek Jadwigi.
• 1244 r. – w kościele Św. Wojciecha w Starej Niemczy podpisany zostaje dokument wydany przez księcia Bolesława Rogatkę dotyczący budowy katedry we Wrocławiu wraz z otrzymanymi przywilejami na tę okoliczność. Uczestniczył w tym ważnym momencie biskup Tomasz z Wrocławia i pięciu kasztelanów. Kopia tego dokumentu istnieje w Archiwum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.
• 1282 r. – Niemcza otrzymuje prawa miejskie z rąk Henryka IV Probusa. Istnieje jednakże duże prawdopodobieństwo, że Niemcza mogła posiadać je już wcześniej.
• 1288 r. – zostaje wzniesiona na zamku niemczańskim kaplica.
• 1295 r. – budowa w Niemczy fortyfikacji, przebudowa zamku i murów obronnych, które zaopatrzone są w dwie bramy i cztery furty. Taki stan pozostał do dziś.
• 1331 r. – Niemcza odpiera skutecznie ataki wojsk króla czeskiego Jana Luksemburskiego, który oblegał miasto. Obrona ta uniemożliwiła połączenie się wojsk Jana Luksemburskiego z wojakami krzyżackimi, co z kolei przyczyniło się do zwycięstwa króla Władysława Łokietka w wojnie z Krzyżakami.
• 1393-1675 r. – Niemcza jest własnością książąt legnicko-brzeskich.
• 1419-1430 r. – Niemcza jest ostoją ruchu husyckiego na Śląsku. Po poddaniu się grodu zostają zburzone mury obronne.
• 1585 r. – przebudowa średniowiecznego zamku na styl renesansowy.
• 1635 r. – urodził się w Niemczy poeta barokowy, późniejszy syndyk Wrocławia, Daniel Casper von Lohenstein. Jedna z jego posiadłości, pałac w Kietlinie, do dziś jest dobrze zachowana.
• 1675 r. – 21 września umiera bezpotomnie w wieku 15 lat, ostatni potomek dynastii Piastów Śląskich – Jerzy Wilhelm, władca Niemczy. Miasto przechodzi na okres prawie 70 lat pod panowanie Habsburgów.
• 1741 r. – ponad 200-letni okres władzy pruskiej na Śląsku i w Niemczy.
• 1790 r. – przebywa w Niemczy Johann Wolfgang von Goethe, słynny poeta niemiecki zaprzyjaźniony z Adamem Mickiewiczem – m.in. w Restauracji Rycerskiej (dziś Łabędź), co upamiętnia miedziana tablica).
• 1945 r. – 9 maja Niemcza zostaje zajęta przez wojska radzieckie
  • włączenie miasta wraz z Dolnym Śląskiem do państwa polskiego
  • wysiedlenie dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec; przybywają emigranci z Kresów Wschodnich.
  • napływ uciekinierów z Grecji. Prawie do końca lat 90. XX wieku Grecy stanowili znaczącą część mieszkańców Niemczy – m.in. w latach 70. i 80. dysponowali własną szkołą podstawową.
• 1996 r. – 700-lecie kościoła w Niemczy.
• 1997 r. – wielka powódź, która swoim zasięgiem objęła również Gminę Niemcza, m.in. zalany został stadion miejski.
• 1998 r. – 20 marca podpisanie układu o partnerstwie z niemieckim miastem Gladenbach, leżącym w północnej Hesji.
• 2008 r. – 23 października podpisanie układu o partnerstwie z czeskim miastem Letohrad[3].
• 2009 r. – 22 maja podpisanie układu o partnerstwie z francuskim miastem Monteux[4]

Zabytki[2][5]

• gotycko – renesansowy zamek z (XVI-XIX w.)
• barokowe kamieniczki z XVIII wiek
• fragmenty kamiennych fortyfikacji z (XI-XII w.)
• neoromański ratusz z 1865 roku
• kościół świętego Piotra i Pawła z 1865 roku, z 60-metrową wieżą
• rynek o wydłużonym, wrzecionowatym kształcie
• kościół pod wezwaniem św. Wojciecha z 1612 roku
• baszta

Transport

Międzynarodowa trasa E67 (DK8) Wilno – Praga przebiega w granicach administracyjnych miasta, ale faktycznie jest traktowana jako jego obwodnica, gdyż nie przecina terenów zamieszkanych. Ponadto istnieje część trakcyjna linii kolejowej Kobierzyce–Piława Górna wybudowanej w 1884. Odcinek do Kobierzyc zamknięto w 1995, a 5 lat później odcinek do Piławy Górnej (od 2006 cała linia kolejowa jest nieprzejezdna).

Rozrywka[6]

• cykliczne Dni Niemczy odbywające się na rynku w połowie maja
• PAF - Ogólnopolski Przegląd Amatorskich Filmów o zabytkowych miastach
• ogólnopolskie zawody w staniu na materacu dmuchanym umieszczonym na wodzie
• imprezy okolicznościowe oraz czasowe wystawy oraz galerie
• nieWagary z Marzanną
• Dzień Otwarty Szkół Niemczańskich
• Festyn Parafialny organizowany od 2008 roku przez ks. Tadeusza Pitę

Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Towarzystwo Miłośników Niemczy i Ziemi Niemczańskiej: Niemcza: Wielka historia małego miasta, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002, ISBN 83-903888-1-2
3. ↑ Zagraniczni Partnerzy
4. ↑ informacje portalu miejskiego
5. ↑ Lista zabytków na oficjalnej stronie Urzędu Miasta w Niemczy
6. ↑ Ogólnodostępne aktualności portalu miejskiego

Linki zewnętrzne

• Miasto i Gmina Niemcza

Miasta województwa dolnośląskiego Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród Powiat dzierżoniowski Miasta Bielawa • Dzierżoniów • Niemcza • Pieszyce • Piława Górna Gminy miejskie Bielawa • Dzierżoniów • Pieszyce • Piława Górna Gminy miejsko-wiejskie Niemcza Gminy wiejskie Dzierżoniów • Łagiewniki Powiat dzierżoniowski (1946-1975) Siedziba powiatu – Dzierżoniów Przynależność wojewódzka woj. wrocławskie Miasta (1945-75) Bielawa • Dzierżoniów • Niemcza • Pieszyce (od 1962) • Piława Górna (od 1962) Osiedla (1954-72) Pieszyce (do 1962) • Piława Górna (1956-62) Gminy wiejskie
(1945-54 i 1973-75) Dzierżoniów (od 1973) • Jordanów Śląski • Łagiewniki • Niemcza (od 1973) • Nowizna (do 1954) • Owiesno (do 1954) • Pieszyce (do 1954) • Piława Górna (do 1954) • Roztocznik (do 1954) • Słupice (do 1954)